Pausanias Project


Lakonië: kaap Tainaron

Het in de oudheid zeer belangrijke heiligdom van Poseidon Hippios op kaap Tainaron is goed te bereiken via het huidige dorpje Porto Kayio (het antieke Psamathous). Vandaaruit is het nog een kwartiertje verder naar het moderne Porto Sternes, het eigenlijke heiligdom voor Poseidon. De geschiedenis en de oorspronkelijke vorm van het heiligdom  is enigzins omstreden: wie vanuit de bergen of vanuit de zee naar de driedubbele baai van Port Sternes komt, ziet op misschien wel de meest opvallende plek de resten van een vroegchristelijk kerkje, compleet met apsis aan het eind en een boogvormige toegang. Nadere bestudering leert dat er zeer veel antiek bouwmateriaal in het kerkje is verwerkt en dat in elk geval de hele noordmuur eerder de indruk maakt in z’n geheel nog antiek te zijn, dan gebouwd met antieke resten. Mogelijk is daarom de hele noordmuur van het kerkje nog een rest van de antieke tempel. Vervolgens zou dan na de ineenstorting van de tempel

          Toch wordt het bovenstaande scenario tegenwoordig als onwaarschijnlijk beschouwd. Bijna 50 meter van het kerkje vandaan ligt de grot, waardoorheen Herakles de hellehond Kerberos naar boven zou hebben gevoerd. De bodemsporen (vooral de duidelijk geëgaliseerde grond) maken duidelijk dat daarvóór nog weer een gebouw, de eigenlijke tempel van Poseidon, moet hebben gestaan. Alleen dit complex van tempel + grot kan zijn wat Pausanias een “tempel in de vorm van een grot” heeft genoemd (3.25.4).

          De verering van Poseidon Hippios is overigens een totaal andere dan die van de normale zeegod Poseidon. De god werd hier oorspronkelijk vereerd als god van de doden, evenals Poseidon Hippios in Arkadië, die was getrouwd met Demeter en bij haar een dochter genaamd Despoina had. Om die reden was de grot bij het heiligdom ook een van de toegangspoorten tot de Hades, ook al spot Pausanias dat er geen weg door de grot heen naar beneden voert. Het is waarschijnlijk (en wordt ook in sommige antieke bronnen gesuggereerd) dat men in dit heiligdom de doden op kon roepen en met hen op dezelfde manier kon communiceren, zoals de ook in andere dodenorakels gebeurde.


Rondom het heiligdom zijn nog vele sporen te zien (vooral geëgaliseerde vloeren) van de antieke nederzetting Tainaron, die later is verhuisd naar Kainepolis. Een mozaïekvloer uit de romeinse periode is te zien op een afstand van 100-200 meter vanaf Porto Sternes.