Pausanias Project


Attika - Thorikos

Het antieke Thorikos wordt door Pausanias helemaal niet besproken, en zal daarom in zijn tijd vrijwel verlaten zijn geweest. Thorikos was een belangrijke nederzetting in de prehistorie, en was ook in de klassieke en Hellenistische periode nog van belang. Het stadje gold als haven, en was belangrijk genoeg om met een fort te zijn beschermd. Aan antieke resten zijn er momenteel een prehistorisch stadje te zien, vergelijkbaar met e.g. Dorion in Messenië, en één van de oudste theaters in Attika, met een zeer bijzondere vorm: in plaats van een halve circel, zoals gewoonlijk, vormen de stenen zetels een halve ellips. Aan het ene uiteinde heeft een tempeltje gestaan van Dionysos, aan het andere uiteinde een complex van kleine kamertjes. Enkele kilometers naar het westen zijn de fundamenten opgegraven van een tempel gewijd aan Demeter en Kore. De tempel is in de tijd van Augustus gesloopt en de resten ervan zijn overgebracht naat Athene, waar er een nieuw tempeltje van is opgericht in het z.g. Eleusinion.


De belangrijkste bron van welvaart voor Thorikos was gelegen in de zilvermijnen in de omgeving, die vanaf de vijfde eeuw vC en vooral in de vierde eeuw vC sterk bijdragen aan de militaire macht van Athene. Na de vierde eeuw liep de zilvervoorraad terug en werd de winning ervan economisch minder interessant. Rond dezelfde tijd verdwijnt ook de nederzetting. Pas aan het eind van de oudheid vind er een kleine opleving plaats van de mijnbouw in de streek. In de negentiende eeuw werd de zilverwinning hervat door een Frans consortium.


Opgravingen in en om Thorikos worden gecoördineerd door de universiteiten van Gent en Utrecht. Zie hun website.

 

Foto’s rechts, luchtfoto van Thorikos (feb. 2016), het theater, de nederzetting en  een grote Myceense tholos-grafkamer, die duidelijk maakt dat het stadje in de voorklassieke periode van belang is geweest.


Eos ontvoert Kephalos. bron: By English: Oionokles Painter - Marie-Lan Nguyen (User:Jastrow), 2008-05-02, CC BY 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4008707Thorikos speelde een (kleine) rol in de Griekse mythologie, aangezien dit de plek was vanwaar de godin van de dageraad (Eos, dan wel Hèmera) de jongeling Kephalos ontvoerdde, alhoewel deze al getrouwd was met Prokris, de dochter van de koning. Toen Kephalos (ondanks het feit dat hij vader werd van meerdere kinderen bij Eos) zijn vrouw niet kon vergeten, bracht Eos hem terug, maar tipte hem dat Prokris niet zo zuiver was als ze leek.

Kephalos besloot haar trouw op de proef te stellen, liet zich door Eos een ander uiterlijk geven en belaagde Prokris met kado’s en vleierijen en probeerde haar te verleiden door haar meer en meer geld te bieden voor slechts één nacht. Uiteindelijk gaf Prokris toe, waarna Kephalos zich bekend maakte en Prokris beschaamd het huis uit vluchtte. Toen de twee zich na enige tijd weer verzoenden, was het Prokris die twijfelde aan zijn trouw en ze besloot achter Kephalos aan te sluipen, toen hij op jacht ging. Kephalos hoorde plotseling gekraak in het struikgewas, wierp zijn speer en doodde zo zijn geliefde Prokris (o.a. Ovidius, VII.601-862).

          Een vroeg-klassieke inscriptie uit Thorikos maakt melding van zeer uitgebreide offers ter ere van Kephalos en Prokris.