wpf9d05d8d.png
wpde2ba450_1b.jpg
HOME
REGIOS
MUSEA
PAUSANIAS
CONTACT

Bijgewerkt december 2009

 

 

Het Pausanias-project: een nieuwe vertaling

Het Pausanias-project is opgezet in een poging een gat te dichten in de Nederlandse vertaalde literatuur uit de oudheid. Hoofddoel is het maken van een becommentarieerde vertaling van de Perihegesis tes Hellados (Reisbeschrijving van Griekenland), van de klassieke auteur Pausanias. Waar Europeanen buiten het Nederlandse taalgebied al sinds jaar en dag in hun eigen taal kennis hebben kunnen nemen van dit werk, bestaat er tot op heden geen enkele vertaling of zelfs maar een bloemlezing van Pausanias.
Deze vertaling is rechtstreeks gemaakt naar het oud-Grieks, en wordt ondersteund door honderden voetnoten die de lezer informeren over verwijzingen van Pausanias naar plaatsen of antieke teksten, over de exacte locaties die hij beschrijft, of over bijzonderheden van de tijd na Pausanias. Ook zal er een index worden toegevoegd van de besproken plaatsen en personen. De noten zijn deels ontleend aan de met een prijs onderscheiden uitgave van Papachatzis, deels aan het standaardcommentaar van W. Frazer, en steunen verder op de belangrijke encyclopedie voor classici, Der Neue Pauly, Lexicon der Antike en op eigen onderzoek.
            De vertalers van dit boek J. Abbenes en L. Abbenes-Eduard hebben inmiddels een tientallen jaren lange ervaring met reizen door Griekenland en spreken vloeiend Nieuw-Grieks. De hoofdvertaler, J. Abbenes, is een gepromoveerd classicus met enkele jaren doceer-, en onderzoekservaring aan de Vrije Universiteit en aansluitend een tiental jaar ervaring als docent klassieke talen.
            De arbeid aan dit project vordert gestaag, zodat momenteel het eigenlijke vertaalwerk is afgesloten, maar het maken van extra voetnoten, de index en CD rom, alsmede het redigeren van het geheel zal naar schatting nog zeker een jaar in beslag nemen. Een eerste schatting van de totale omvang van het boek, geprint op A4 formaat met 1,5 regelafstand inclusief  noten en  index komt neer op een  750 pagina’s.

De website

De huidige website is bedoeld ter ondersteuning van de tekst van Pausanias. Gestreefd wordt naar een zo volledig mogelijke dekking van alle plekken die ook Pausanias in Griekenland heeft bezocht. Hierbij wordt vooral aandacht besteed aan de archeologische overblijfselen uit de tijd van Pausanias, maar waar dat zo uitkomt, wordt ook ruime aandacht besteed aan latere archeologische overblijfselen. Door de vele honderden foto’s en kaartjes wordt de gebruiker van de website in staat gesteld het werk van Pausanias ten volle te waarderen. Het spreekt voor zich dat de nagestreefde volledigheid moeilijk te bereiken is, vooral omdat de archeologie ons voortdurend nieuwe ontdekkingen voorschotelt, die ons telkens nieuwe interpretaties van Pausanias’ tekst mogelijk maakt. De website wordt daarom voortdurend vernieuwd.
         In tien hoofdstukken beschrijft Pausanias een literaire reis langs de bekende en minder bekende plaatsen op het Griekse vasteland in de Romeinse tijd. Per schip aangekomen in Athene voert hij de lezer onder meer over de Akropolis en langs de destijds nog rijkelijk aanwezige kunstschatten op de Akropolis en in de rest van Athene. Daarna leidt hij de lezer te voet, per ezel en per schip via Korinthe naar Sparta en Messenië, vandaar naar het antieke Olympia, de beschrijving waarvan – met z’n  schitterende tempels en honderden niet zo duizenden kunstschatten – het centrum van zijn werk inneemt. Vanuit Olympia gaat de reis door Achaia en Arcadië via Boiotië (met daarin de woonplaats van de mythische koning Oedipus) door naar Delphi, dat ook ruime aandacht krijgt. Centraal in zijn werk staat de beschrijving van tempels en hun kunstschatten, afgewisseld met honderden anecdotes over kunstenaars, de winnaars in sportevenementen als de Olympische Spelen of de spelen in Delphi en verhalende episodes uit de Griekse geschiedenis. Dat we te maken hebben met een literair product passend in de traditie van zijn tijd, wordt op tal van plaatsen in zijn werk duidelijk, onder meer in de zeer zorgvuldige stijl en de overdachte opbouw.

Pausanias

wpc6e260bb_1b.jpg

De vertaler en zijn vrouw aan het werk in Griekenland

wpbc03fe27.png
wp9c94521c.jpg

Wie was Pausanias?

 

Van het leven van Pausanias is niets bekend op losse opmerkingen na die hij zelf in zijn werk heeft gemaakt. Zelfs de naam van de auteur is niet met volledige zekerheid overgeleverd: hij wordt zo genoemd door de Byzantijnse geleerde Stephanos van Byzantium, die de eerste persoon is die onomstotelijk naar dit werk verwijst. Hij is rond 110-115 na Chr. Geboren, waarschijnlijk ergens in de buurt van Magnesia bij de berg Sipylos in het huidige Turkije, destijds een Grieks sprekend deel van het Romeinse rijk. Hij heeft een groot deel van zijn latere leven (in elk geval vanaf 160 na Chr.) doorgebracht met het doorkruisen van Griekenland om de “beroemde plaatsen van de oudheid” te bezoeken en al het andere te zien en te beschrijven wat hij “wetenswaardig” noemt. Keizer Marcus Aurelius (die stierf in 180 na Chr.) is de laatste keizer die hij noemt. Daarom zal zijn werk rond 180 na Chr. voltooid zijn geweest.  

 

wp94f5fe28_1b.jpg