Pausanias Project


Argos - mythologie

De belangrijkste mythologisch-legendarische verhalen over Argos betreffen de herkomst van de bevolking, afstammelingen van Danaos.

          Danaos (Oudgrieks: Δαναος; Danaos) was een figuur uit de Griekse mythologie. Hij was een zoon van (de god-held) Belos (vgl. De semitische god Baal) en een tweelingbroer van Aigyptos. Zijn mythe hangt samen met de stichting van de stad Argos, een van de voornaamste Myceense steden. In het antieke epos worden de Grieken regelmatig aangeduid met de naam "Danaoi" = "afstammelingen van Danaos".

          Na de dood van zijn vader maakt  Aigyptos zich meester van Egypte. Danaos zelf is dan heerser van Libië. Aigyptos had 50 zonen en Danaos 50 dochters, de Danaïden. Aigyptos stelt een huwelijk tussen de zonen en dochters voor, maar omdat Danaos zijn broer wantrouwt, ontvlucht hij Libië. Hij bouwt met de hulp van de Godin Pallas Athene de allereerste boot, waarmee hij naar Argos vaart, want met deze stad is hij verbonden via zijn voorouder Io. Hij weet de troon van Argos te bestijgen door de inwoners van Argos van zijn oudste rechten te overtuigen.



Hypermestra heeft daarna -volgens de legende in Argos- de nodige moeite om aan de woede van haar vader te ontkomen: deze daagt haar voor het gerecht wegens ongehoorzaamheid, maar wordt door de bevolking van Argos vrijgesproken. Pausanias beschrijft in en rond Argos talloze “stille getuigen” van deze mythe. Zo schrijft hij een heiligdom voor Artemis Peitho (Overreding) aan haar toe als dank voor het feit dat zij de rechtzaak tegen haar vader heeft gewonnen. Ook noemt Pausanias maar liefst twee graven voor de lijken van de zonen van Danaos, wijst hij op de plek waar de rechtzaak was gehouden (genoemd kriterion, “Plaats des oordeels”) en wijst op houten beelden voor Hermes en Aphrodite die nog door Hypermestra zelf zouden zijn gewijd. De redding van Lygkeus ligt ook aan de wortel van een fakkelrace (2.25.4).

          De zussen van Hypermestra -die het wrede bevel wél hadden opgevolgd- zijn er in de Hades toe veroordeeld voor eeuwig te proberen een vat met water te vullen. Helaas voor hen is dit vat gebarsten of anderszins lek, zodat hun pogingen al even vruchteloos zijn als die van bijvoorbeeld Sisyphus.

De dochters van Danaos doden hun echtgenoten, miniatuur uit een franse Ovidius vertaling (bron: Wikipedia)

Danaos nam op zijn vlucht voor Aigyptos naar Argos zijn dochters mee; wanneer Aigyptos daar aankomt -met een groot leger- ziet Danaos zich gedwongen in te stemmen met een huwelijk tussen zijn dochters en de 50 zonen van Aigyptos. Wel geeft hij hun de opdracht hun echtgenoten nog in de huwelijksnacht te vermoorden. Alle dochters gehoorzamen, op één na, Hypermestra, die door haar man Lygkeus stammoeder wordt van het koningsgeslacht van Argos.


          Als dank voor zijn troons-bestijging sticht Danaos een heiligdom voor Apollo Lykeios (Wolfsgod), dat in de oudheid het belangrijkste heiligdom van Argos was. De exacte plek voor dit heiligdom moet nog worden vastgesteld. Zeker is dat het op de agora heeft gelegen. Het voetstuk voor twee houten beelden die in het heiligdom hebben gestaan is mogelijk wel gevonden. Op munten uit Argos staat geregeld de voorkant van een wolf afgebeeld, mogelijk een verwijzing naar dit heiligdom ( foto van www.wildwinds.com)

De Danaïden aan het werk, schilderij van J. Waterhouse (1903)