blog_Firenze
Home dit project regios geschiedenis musea catalogus uitgelicht
Pausanias Project

Pausanias: Rondleiding door Griekenland (scroll voor meer info)


“deze tweedelige vertaling hoort dan ook thuis in iedere bibliotheek met enige aandacht voor de klassieken” (HERMES)



Pausanias was een Grieks-sprekende “travel-writer” uit de tweede eeuw na Chr., die in tien hoofdstukken een literaire reis beschijft langs de bekende en minder bekende plaatsen op het Griekse vasteland in de Romeinse tijd. Per schip aangekomen in Athene voert hij de lezer onder meer over de Akropolis en langs de destijds nog rijkelijk aanwezige kunstschatten op de Akropolis en in de rest van Athene. Daarna leidt hij de lezer te voet, per ezel en per schip via Korinthe naar Sparta en Messenië, vandaar naar het antieke Olympia, de beschrijving waarvan – met z’n schitterende tempels en honderden niet zo duizenden kunstschatten – het centrum van zijn werk inneemt. Vanuit Olympia gaat de reis door Achaia en Arcadië via Boiotië (met daarin de woonplaats van de mythische koning Oedipus) door naar Delphi, dat ook ruime aandacht krijgt. Centraal in zijn werk staat de beschrijving van tempels en hun kunstschatten, afgewisseld met anecdotes over kunstenaars, de winnaars in sportevenementen als de Olympische Spelen of de spelen in Delphi en verhalende episodes uit de Griekse geschiedenis. Dat we te maken hebben met een literair product passend in de traditie van zijn tijd, wordt op tal van plaatsen in zijn werk duidelijk, onder meer in de zeer zorgvuldige stijl en de overdachte opbouw.

          Van het leven van Pausanias is niets bekend op losse opmerkingen na die hij zelf in zijn werk heeft gemaakt. Zelfs de naam van de auteur is niet met volledige zekerheid overgeleverd: hij wordt zo genoemd door de Byzantijnse geleerde Stephanos van Byzantium (6de eeuw na Chr.), die de eerste persoon is die onomstotelijk naar dit werk verwijst. Hij is rond 110-115 na Chr. geboren, waarschijnlijk ergens in de buurt van Magnesia bij de berg Sipylos in het huidige Turkije, destijds een Grieks sprekend deel van het Romeinse rijk. Hij heeft een groot deel van zijn leven (in elk geval vanaf 160 na Chr.) doorgebracht met het doorkruisen van Griekenland om de “beroemde plaatsen van de oudheid” te bezoeken en al het andere te zien en te beschrijven wat hij “wetenswaardig” noemt. Keizer Marcus Aurelius (die stierf in 180 na Chr.) is de laatste keizer die hij noemt. Daarom zal zijn werk rond 180 na Chr. voltooid zijn geweest.  

          De vertaling van dr. Jelle Abbenes is rechtstreeks gemaakt naar het oud-Grieks, en wordt ondersteund door honderden voetnoten die de lezer informeren over verwijzingen van Pausanias naar plaatsen of antieke teksten, over de exacte locaties die hij beschrijft, of over bijzonderheden van de tijd na Pausanias. Ook is er een index toegevoegd van de besproken plaatsen en personen. De noten zijn deels ontleend aan de met een prijs onderscheiden uitgave van Papachatzis, deels aan het standaardcommentaar van W. Frazer, en steunen verder op de belangrijke encyclopedie voor classici, Der Neue Pauly, Lexicon der Antike en op eigen onderzoek.


Geïnteresseerd?


De complete vertaling is rechtstreeks te bestellen via  www.boekscout.nl of www.athenaeum.nl (via webwinkel), of via een mailtje aan de vertaler. Klik hier voor een promomail. Voor de volledige recensie in Hermes, klik  hier.




Klik op de vlag voor de Engels-talige versie van de site.

Lakonië gold in de klassieke oudheid als de landstreek die rechtstreeks tot de stadstaat Sparta behoorde, nadat de omringende steden sinds de stichting van Sparta door de Doriërs in een aantal fases onderworpen waren. Zo werd in het begin van de 8e eeuw eerst de (toen nog achaïsche) stadstaat Amyklai geannexeerd, waarna al vrij snel de Spartaanse koning Teleklos (haast) de hele rest van Lakonië onderwierp. De oorspronkelijke bevolking werd hierbij als perioiken tot de status van tweederangsburger gereduceerd, met als voornaamste plicht de Spartaanse koningen te volgen bij hun voortdurende militaire acties, maar zonder stemrecht in de volksvergadering of  heliaia. In de tweede helft van de 8e eeuw veroverden de Spartanen in een 20 jarige oorlog het naburige Messenië. Het grondgebied van de Messeniërs werd verdeeld in 9000 min of meer gelijke stukken en verdeeld onder de Spartaanse burgers, terwijl de Messeniërs zelf als heloten (in feite een soort horigen) gedwongen werden deze landerijen te bewerken en de helft van de opbrengst af te staan aan hun meesters. Vooral hierdoor werden de Spartanen bevrijd van de noodzaak zelf hun akkers te bewerken en konden ze zich geheel richten op de militaire dienst, waarbij de mannen haast hun hele werkzame leven in militaire dienst (en de kazerne) doorbrachten. Het zo onstane beroepsleger was bijna de hele klassieke periode al zijn tegenstanders de baas, en leidde tot de hegemonie van Sparta op de Peloponnesos. De oprichting van de Peloponnesische Bond, met als bondgenoren o.a. Korinthe, Megara, Elis onder leiding van de Spartanen, bracht de Spartanen nog meer macht, waardoor het uiteindelijk de overwinning wist te behalen in de voor Griekenland rampzalige Peloponnesische Oorlog tegen het al evenzeer expansionistische Athene. Een deel van de 4e eeuw v. Chr. was Sparta nu de feitelijke aanvoerder van heel Griekenland, totdat het Boiotische Thebe onder generaal Epameinondas de Spartanen enkele malen militair wist te verslaan en Messenië en Arkadië aan de Spartaanse invloed wist te onttrekken door de stichting van de zwaar versterkte steden Messene en Megalopolis. De bevrijding van de perioiken-steden en de oprichting van een Bond van Vrije Lakoniërs maakte tenslotte een eind aan de Spartaanse overheersing van Lakonië zelf.

Mystras

Sparta

Gythion

Monemvasia

Mani

Tainaron

Zarnata

Epidauros-Limera

Zarax

Geraki

Amyklai

Therapnai

Kythira