blog_Firenze
Home dit project regios geschiedenis musea catalogus uitgelicht
Pausanias Project

Pausanias: Rondleiding door Griekenland (scroll voor meer info)


“deze tweedelige vertaling hoort dan ook thuis in iedere bibliotheek met enige aandacht voor de klassieken” (HERMES)



Pausanias was een Grieks-sprekende “travel-writer” uit de tweede eeuw na Chr., die in tien hoofdstukken een literaire reis beschijft langs de bekende en minder bekende plaatsen op het Griekse vasteland in de Romeinse tijd. Per schip aangekomen in Athene voert hij de lezer onder meer over de Akropolis en langs de destijds nog rijkelijk aanwezige kunstschatten op de Akropolis en in de rest van Athene. Daarna leidt hij de lezer te voet, per ezel en per schip via Korinthe naar Sparta en Messenië, vandaar naar het antieke Olympia, de beschrijving waarvan – met z’n schitterende tempels en honderden niet zo duizenden kunstschatten – het centrum van zijn werk inneemt. Vanuit Olympia gaat de reis door Achaia en Arcadië via Boiotië (met daarin de woonplaats van de mythische koning Oedipus) door naar Delphi, dat ook ruime aandacht krijgt. Centraal in zijn werk staat de beschrijving van tempels en hun kunstschatten, afgewisseld met anecdotes over kunstenaars, de winnaars in sportevenementen als de Olympische Spelen of de spelen in Delphi en verhalende episodes uit de Griekse geschiedenis. Dat we te maken hebben met een literair product passend in de traditie van zijn tijd, wordt op tal van plaatsen in zijn werk duidelijk, onder meer in de zeer zorgvuldige stijl en de overdachte opbouw.

          Van het leven van Pausanias is niets bekend op losse opmerkingen na die hij zelf in zijn werk heeft gemaakt. Zelfs de naam van de auteur is niet met volledige zekerheid overgeleverd: hij wordt zo genoemd door de Byzantijnse geleerde Stephanos van Byzantium (6de eeuw na Chr.), die de eerste persoon is die onomstotelijk naar dit werk verwijst. Hij is rond 110-115 na Chr. geboren, waarschijnlijk ergens in de buurt van Magnesia bij de berg Sipylos in het huidige Turkije, destijds een Grieks sprekend deel van het Romeinse rijk. Hij heeft een groot deel van zijn leven (in elk geval vanaf 160 na Chr.) doorgebracht met het doorkruisen van Griekenland om de “beroemde plaatsen van de oudheid” te bezoeken en al het andere te zien en te beschrijven wat hij “wetenswaardig” noemt. Keizer Marcus Aurelius (die stierf in 180 na Chr.) is de laatste keizer die hij noemt. Daarom zal zijn werk rond 180 na Chr. voltooid zijn geweest.  

          De vertaling van dr. Jelle Abbenes is rechtstreeks gemaakt naar het oud-Grieks, en wordt ondersteund door honderden voetnoten die de lezer informeren over verwijzingen van Pausanias naar plaatsen of antieke teksten, over de exacte locaties die hij beschrijft, of over bijzonderheden van de tijd na Pausanias. Ook is er een index toegevoegd van de besproken plaatsen en personen. De noten zijn deels ontleend aan de met een prijs onderscheiden uitgave van Papachatzis, deels aan het standaardcommentaar van W. Frazer, en steunen verder op de belangrijke encyclopedie voor classici, Der Neue Pauly, Lexicon der Antike en op eigen onderzoek.


Geïnteresseerd?


De complete vertaling is rechtstreeks te bestellen via  www.boekscout.nl of www.athenaeum.nl (via webwinkel), of via een mailtje aan de vertaler. Klik hier voor een promomail. Voor de volledige recensie in Hermes, klik  hier.




Klik op de vlag voor de Engels-talige versie van de site.

De regio Attika, een ruwweg driehoekig schiereiland, met als belangrijkste stad zowel in de (klassieke) oudheid als nu Athene, is tegenwoordig de economische motor van Griekenland. De streek begon als eenheid te fungeren toen de belangrijkste Mykeense centra (Athene, Eleusis, Sounion, Rhamnous) vanaf de geometrische periode (900-800 v. Chr.) gewelddadig werden verenigd door Athene. In de mythologie wordt deze vereniging weerspiegeld in de verschillende oorlogen die door de mythische held Theseus werden uitgevochten tegen o.a. koning Eumolpos van Eleusis en tegen zijn achterneven de Pallantiden. Pausanias vermeldt hoe Theseus, na de gedwongen eenwording van Attika een paleis op de akropolis bouwde, en een cultus voor Aphrodite Pandemos (van heel het volk) en Peitho (overtuiging) stichtte aan de zuid-helling van de akropolis. Het eiland Salamis vormde nog lange tijd omstreden gebied: traditioneel behorende bij Megara, vochten de Atheners jarenlang om het bezit ervan, totdat uiteindelijk de wetgever Solon er rond het jaar 600 v. Chr. in slaagde om Salamis definitief voor de Atheners in te lijven. De belangrijkste bergen van Attika zijn het Pentelikon-gebergte, in de oudheid bekend om zijn marmer, het Parnes-gebergte en het Hymettos-gebergte.

Apollo Zoster (Halai)

Anagyrous (Vari)

Thorikos

prasiae

Prasiae

De Megaris gold in de oudheid als een aparte regio, die vaak vijandig stond tegenover Attika. De reden dat Pausanias de regio combineert met zijn beschrijving van de toch al  zeer forse beschrijving van Attika is daarom opmerkelijk. Een mogelijke verklaring hiervoor ligt in het feit dat Homeros in zijn  scheepscatalogus (met de verzamelde Griekse troepen die naar Troje waren opgetrokken) Attika en de Megaris ook samen neemt, evenals de later afzonderlijke en met elkaar concurrerende regios Korinthia en Argolis. De indeling in 10 boeken zoals we die nu hebben in Pausanias, is daarom mogelijk om aansluiting te krijgen bij de beschrijving bij Homeros, die Pausanias hogelijk bewondert. Het aantal door Pausanias beschreven steden is gering.

pagae

Pagae

aigosthena

Aigosthena

Athene

Marathon

Rhamnous

megara

Megara

Pentelikon

Sounion

Brauron

Amphiareion

Grensforten

Eleusis